Nhận biết và phòng ngừa viêm màng não: vaccine nào cho ai?

Viêm màng não là bệnh nhiễm trùng màng bao bọc não và tủy sống, có thể tiến triển cực nhanh trong vài giờ. Hệ thống y tế NHS tại Anh triển khai chương trình tiêm vaccine từ 1 tuổi đến thanh thiếu niên để giảm nguy cơ.

Triệu chứng cần biết

Các dấu hiệu sớm gồm sốt cao, đau đầu, sợ ánh sáng, buồn nôn và cổ cứng. Dấu hiệu đặc trưng là phát ban không mờ đi khi ấn ly thủy tinh lên (kiểm tra ly). Trẻ nhỏ có thể biểu hiện bứt rứt, bỏ bú, da lạnh và có đốm lạnh. Nếu nghi ngờ, cần gọi cấp cứu ngay vì bệnh có thể gây tử vong hoặc di chứng nặng trong 24 giờ.

Vaccine nào cho độ tuổi nào?

NHS tiêm vaccine MenACWY cho trẻ 14 tuổi (miễn phí đến 25 tuổi) phòng 4 tuýp A, C, W, Y. Vaccine MenB tiêm cho trẻ sơ sinh phòng tuýp B, nguyên nhân phổ biến nhất ở trẻ nhỏ. Cả hai vaccine đều an toàn và hiệu quả cao, với tác dụng phụ nhẹ như đau tại chỗ tiêm.

Mùa cao điểm

Số ca viêm màng não xâm lấn tại Anh ghi nhận 378 ca trong năm 2024-2025, với đỉnh điểm vào tháng 10-11. Bác sĩ khuyến cáo mọi người trong gia đình có trẻ nhỏ nên tiêm vaccine đầy đủ và nhận biết sớm triệu chứng. Thời gian vàng điều trị là trong 6 giờ đầu, nên không nên chờ quan sát tại nhà quá lâu.

Khi nào cần gọi cấp cứu?

Nếu bạn hoặc con bạn có các triệu chứng sốt cao kèm phát ban không mờ khi ấn ly, cổ cứng, co giật hoặc lú lẫn, hãy gọi 999 (tại Anh) hoặc 911 ngay lập tức. Không nên chờ đến sáng hay tự mua thuốc hạ sốt để 'xem sao'. Viêm màng não do vi khuẩn có thể gây tử vong trong 24-48 giờ, và mỗi giờ trì hoãn đều làm giảm cơ hội sống cũng như tăng nguy cơ di chứng như điếc, tổn thương não hoặc cắt cụt chi do sốc nhiễm trùng. Thuốc kháng sinh được tiêm càng sớm càng tốt là yếu tố quyết định kết quả điều trị, nên tốc độ phản ứng của người xung quanh có thể cứu sống bệnh nhân.